Zgjedhjet Parlamentare të 9 Shkurtit 2025 në Kosovë, përveç se shënuan një fitore të qartë për subjektin fitues, u mbushën me një anomali të rëndë dhe shqetësuese: dështimin katastrofik të sistemit të menaxhimit dhe publikimit të rezultateve nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ).
Ky recension shqyrton shkaqet dhe pasojat e këtij kolapsi digjital, duke e vlerësuar procesin në aspektin e transparencës dhe efikasitetit.
I. Performanca e Sistemit: Nota Dështuese (F)
Për një vend me aspirata evropiane dhe me përvojë të gjatë në organizimin e zgjedhjeve, dështimi i KQZ-së për të ofruar rezultate të shpejta dhe të besueshme ishte i pafalshëm.
- Pika Kritike: Web-faqja si "Muri i Qajit". Faqja zyrtare e KQZ-së, portali kryesor i transparencës, u shndërrua në një burim zhgënjimi. Ajo ra në mënyrë të përsëritur nga sistemi që në orët e para të numërimit, me arsyetimin e mbingarkesës. Një sistem i dizajnuar për një funksion kaq publik dhe të rëndësishëm duhet të jetë i pajisur për të përballuar fluksin maksimal të interesimit.
- Implikimi Efikasitetit: Ky dështim teknik u pasua nga një vonesë e madhe e dorëzimit dhe procesimit të të dhënave, duke treguar se sistemet rezervë (backup) dhe protokollet e emergjencës ishin ose inekzistente, ose të pa-funksionueshme.
II. Transparenca dhe Llogaridhënia: Hije Dyshimi
Qeveria, partitë politike dhe votuesit u lanë në pritje të rezultateve përfundimtare për një periudhë të zgjatur, duke shtrirë ciklin e pasigurisë politike.
- Zvarritja e Numërimit Preferencial: Ndërsa rezultatet për subjektet politike u shpallën brenda pak ditësh (duke e shpallur fituesin), numërimi i votave për kandidatët individualë (vota preferenciale) u zvarrit në mënyrë të pashpjegueshme. Ky ishte bërë tashmë një model problematik në zgjedhjet e Kosovës.
- Rinumërimet si Dëshmi Defekti: Dështimi kulmoi me vendimin e KQZ-së për të rinumëruar votat në dhjetëra vendvotime. Kjo lëvizje, ndonëse e nevojshme për të mbrojtur integritetin, ishte dëshmi se proceset fillestare të numërimit dhe verifikimit nëpër qendra kishin qenë të mangëta dhe të pa-standardizuara.
III. Ndikimi në Besimin e Publikut: Rreziku i Përsëritjes
Organizatat monitoruese, si Demokracia në Veprim, shprehën shqetësimin se vonesat dëmtojnë rëndë perceptimin e publikut për drejtësinë e procesit.
- Zhvleftësimi i Votës: Votuesit u detyruan të prisnin me javë të tëra për të parë nëse vota e tyre për një kandidat specifik ishte numëruar saktë, duke krijuar një ndjenjë të mungesës së llogaridhënies.
- Rekomandimet Ndërkombëtare (të Pa-Zbatuara): Dështimet e 2025-ës janë një rikujtim i ashpër i rekomandimeve të vjetra (përfshirë ato nga Misioni i Vëzhgimit i BE-së) për të krijuar një sistem të menaxhimit të rezultateve të besueshëm dhe të verifikueshëm.
Përfundimi
Zgjedhjet e Shkurtit 2025 në Kosovë dëshmuan se puna e madhe e ditës së zgjedhjeve shkatërrohet nga mungesa e investimit në infrastrukturën kritike digjitale. Dështimi i sistemit nuk cënoi vetëm shpejtësinë, por rrezikoi themelet e besimit demokratik.
KQZ-së i duhet një rishikim i thellë softuerik dhe procedural përpara ciklit tjetër zgjedhor, me qëllim që të evitohet rikthimi i këtij makthi digjital. Zgjedhjet e lira fillojnë me numërimin e shpejtë dhe transparent.